Όταν ένας οργανισμός πεθαίνει, δεν πεθαίνουν αμέσως όλα τα κύτταρά του. Κάποια από αυτά εξακολουθούν να περιμένουν οδηγίες για το τι πρέπει να κάνουν.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι ορισμένα κύτταρα, τα οποία αφαιρούνται από έναν νεκρό οργανισμό και τοποθετούνται στις κατάλληλες συνθήκες, δεν πεθαίνουν απλώς. Αναδιοργανώνονται. Κινούνται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συναρμολογούνται σε εντελώς νέες ζωντανές δομές με συμπεριφορές που ο αρχικός οργανισμός τους δεν είχε ποτέ.
Δεν πρόκειται για ζωή όπως τη γνωρίζουμε. Αλλά ούτε και για θάνατο. Οι ερευνητές αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «τρίτη κατάσταση».
Στο πιο εντυπωσιακό πείραμα, κύτταρα δέρματος από ένα νεκρό έμβρυο βατράχου τοποθετήθηκαν σε τρυβλίο Petri. Χωρίς καμία γενετική τροποποίηση ή εξωτερική παρέμβαση, συναρμολογήθηκαν αυθόρμητα σε μικροσκοπικούς κινητούς οργανισμούς, που σήμερα είναι γνωστοί ως xenobots (ξενομπότ). Αυτές οι δομές μπορούσαν να κινούνται στο περιβάλλον τους, να επουλώνουν τις βλάβες τους και να αναπαράγονται συλλέγοντας ελεύθερα κύτταρα και διαμορφώνοντάς τα σε αντίγραφά τους.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν αργότερα παρόμοια συμπεριφορά και σε ανθρώπινα κύτταρα πνεύμονα. Αυτά σχημάτισαν τα λεγόμενα anthrobots (ανθρωμπότ) — μικροσκοπικές κυτταρικές δομές που κινούνταν αυτόνομα και, το πιο αξιοσημείωτο, συνέβαλαν στην αποκατάσταση γειτονικών κατεστραμμένων νευρικών κυττάρων.
Αυτό που αποκαλύπτουν τα ευρήματα είναι ότι τα κύτταρα διαθέτουν ένα είδος λανθάνουσας δημιουργικής δυνατότητας, η οποία δεν εξαφανίζεται με τον θάνατο του οργανισμού. Η «οδηγία» για να εξελιχθούν σε κάτι νέο φαίνεται πως υπάρχει ήδη μέσα τους. Το μόνο που χρειάζεται είναι το κατάλληλο περιβάλλον για να εκδηλωθεί.
Οι ιατρικές προεκτάσεις αυτής της ανακάλυψης είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Βιολογικά «ρομπότ» που θα δημιουργούνται από τα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς θα μπορούσαν στο μέλλον να μεταφέρουν φάρμακα με ακρίβεια, να απομακρύνουν αποφράξεις από αρτηρίες ή να επιδιορθώνουν κατεστραμμένους ιστούς. Επιπλέον, αποδομούνται φυσικά μέσα σε λίγες εβδομάδες και δεν προκαλούν ανοσολογική απόρριψη.
Όπως φαίνεται, ο θάνατος ίσως να μην αποτελεί το τέλος των δυνατοτήτων ενός κυττάρου.
